Rotterdam Woont

Systematische
documentatie van
150 jaar Rotterdamse woningbouwprojecten

Belangrijk

Cookies

Deze website maakt gebruik van cookies om de bezoeker een optimale gebruikerservaring te kunnen bieden. Lees er meer over in onze Privacyverklaring.

Hoe het werkt

Welkom

Hier is ruimte voor een welkomstbericht voor de (terugkerende) bezoeker van Rotterdam Woont en een korte introductie tot zowel het onderzoek, als de resultaten op deze website. Alsmede kort aandacht voor hoe de website ongeveer werkt.

  • A

    Atlas

    Hier vind je alle objecten uit de woontlas terug.
  • B

    Bibliotheek

    Op zoek naar essays en verhalen over onderwerpen uit de architectuur?
  • G

    Gids

    Thematische verzamelingen van objecten uit de atlas en essays uit de bibliotheek.
  • S

    Stichting

    Informatie over ons onderzoek en de doelstelling van de stichting.
Tuin van Noord

transformatie gevangeniscomplex Noordsingel

Tuin van Noord

Bouwgeschiedenis

De voormalige panopticum-gevangenis aan de Noordsingel is een uniek complex in de stadsstructuur van Rotterdam en in de geschiedenis van het gevangeniswezen in Nederland. Het vrijkomen van het terrein, verrassend ruim in afmetingen en openheid, betekende een unieke kans om een nieuw stuk groene stad toe te voegen aan het dicht bebouwde Oude Noorden. En om de buiten gebruik geraakte gevangenis uit 1872 als historische structuur te behouden en een tweede leven en duurzame toekomst te geven.

Stedenbouwkundige context

Met een integraal masterplan is het hermetische gevangeniscomplex getransformeerd tot ‘Tuin van Noord’: een omsloten stadstuin, openbaar toegankelijk en via nieuwe poorten en doorgangen voor het eerst nauw verbonden met de omliggende wijk. Tegelijk zijn de kwaliteiten van haar verscholen karakter als ‘hortus conclusus’ behouden. De bestaande gebouwen, oorspronkelijk elk voor een specifieke functie ontworpen, zijn behouden en ontdaan van latere aanbouwen. De oorspronkelijke opzet en architectuur van de gevangenis zijn zo weer herkenbaar. Doorbraken in een aantal verbindingsgangen zorgen ervoor, samen met de doorbraken in de muur, dat het complex ‘doorwaadbaar’ wordt. Gesloopte bouwdelen zijn in de gevels overal nog herkenbaar aan een gestucte contour in lichtgrijze cementpleister.

Ontsluiting

De woningen in de bestaande gebouwen zijn grondgebonden woningen, alleen grenzend aan de omsloten stadstuin. De appartementen in de nieuwbouw zijn ontsloten via een middengang met een centrale entree. 

Voorzieningen wonen

Wonen is de belangrijkste functie in de Tuin van Noord. In de bestaande gebouwen en in nieuwbouw zijn verschillende collectieve en individuele woonvormen gerealiseerd voor uiteenlopende doelgroepen. Comfortabel en eigentijds wonen in de van oorsprong erg gesloten gebouwen is mogelijk door een beperkt aantal krachtige maar gedoseerde functionele ingrepen die lucht en licht brengen. Gebruikmakend van een ‘ontwerp-toolbox’ is een herkenbare eigentijdse architectuurtaal toegevoegd aan het complex. Het oorspronkelijke Huis van Bewaring is deels gesloopt om ruimte te maken voor parkeervoorzieningen, waarmee de Tuin het exclusieve domein is van voetganger en fietser. Boven de nieuwe parkeerplaats neemt een nieuwbouwvolume exact de historische contour van het gesloopte gebouw in. De nieuwbouw bestaat uit kleine appartementen als aanvulling op het woonprogramma, ontsloten met een middengang en voorzien van loggia’s. De gevel is circulair uitgevoerd in hout en sluit in ritmiek nauw aan bij de strenge gevelindeling van de bestaande gebouwen. De nieuwbouw is een subtiele toevoeging aan de gelaagdheid van deze bijzondere historische plek die nu onderdeel is van het stedelijk leven in het Oude Noorden en haar onlosmakelijk verbindt met haar verleden. Maatschappelijke functies aangevuld met bedrijfs- en kantoorruimtes en een restaurant maken het gebied niet alleen aantrekkelijk om te wonen maar ook om te bezoeken en er korter of langer te verblijven.

Woonoppervlakte

In de bestaande gebouwen is een pallet van 121 koopwoningen in allerlei typen en –groottes gerealiseerd, steeds specifiek per gebouw(-deel) ontworpen op de aanwezige karakteristieken en kwaliteiten. De cellenvleugels en het panopticum zijn getransformeerd tot 57 koopwoningen variërend in grootte van 60 tot 280 m2, bestaande uit twee tot vijf woonlagen. De gevangeniskapel heeft 8 koopwoningen bestaande uit twee tot 4 woonlagen, van 85 tot 165 m2. De vrouwenvleugel en het administratiegebouw heeft 23 koopwoningen variërend van 60 tot 186 m2. De twee bewaarderswoningen hebben een oppervlakte van 140 m2. De nieuwbouw bestaat uit 31 appartementen van 45 m2 tot 73 m2, verdeeld over 4 woonlagen.

Constructie / materiaalgebruik

Als principe is per woning op de hoofdwoonverdieping(en) steeds één forse opening in de gevel gemaakt, met een stoere stalen opvang-constructie en brede verdieping hoge aluminium schuifpuien. De ingrepen zijn steeds specifiek op gebouw en woningtype toegesneden maar behoren tot één familie. In de v.m. Cellenvleugels vormen de puien één grote doorgaande en opgetilde serre aan het gebouw die past bij de schaal van het gebouw en verwijst naar het oorspronkelijk collectieve karakter. De appartementen in het v.m. Huis van Bewaring hebben juist individuele kaders met Franse balkons. In de v.m. Vrouwenvleugel en Administratiegebouw zijn dit ook individuele doorbraken vanaf maaiveld die de verbinding maken tussen tuin en de woning op bel-etage-niveau. Aluminium zetwerkkaders rondom de grote serres, inclusief geïntegreerde zonwering, komen terug in de nieuwe ‘collectieve’ dakkapellen van de andere gebouwen. De stalen kaders en aluminium puien en kozijnen zijn consequent in donkere kleuren uitgevoerd als contrast met de historische witte kozijnen.

  • Type: Bijzonder: wonen in bestaand niet-woongebouw,Combinatie van meerdere typen
  • Jaar: 2022
  • Aantal: 121
  • Adres: Noordsingel 113 k t/m Z, Noordsingel 115 a t/m W, Noordsingel A t/m K, Vrouwe Jusitiahof 1 t/m 135, Zegwaardstraat 70, Burg. Roosstraat 3
  • Oppervlakte: 60m2 - 280m2
  • Architect: WDJ architecten
  • Cliënt: Tuin van Noord BV / HD Groep
  • Aannemer: BAM woningbouw,BIK Bouw,Van Delft Infra
  • Wijk: Oude Noorden
  • Project ID: 6.x
  • Periode: Periode 6
  • Oude Noorden

    Het Oude Noorden is de grootste stadsvernieuwingswijk van Rotterdam, maar heeft toch een dorps karakter. De wijk is in de tweede helft van de negentiende eeuw ontstaan tussen de Rotte, de vaarroute vanuit het polderland naar het centrum en de Bergweg, de oude kade naar Hillegersberg. Roemruchte Rotterdammers zijn in deze wijk geboren, zoals de schilder Willem de Kooning, de voetballers Coen Moulijn en Wim Jansen en de televisiepresentator Wilfried de Jong. In 1975 is de stadsvernieuwing begonnen in deze veelkleurige wijk met een interessante stedenbouwkundige geschiedenis.

    Lees meer over de wijk Oude Noorden

  • Periode 6

    [uit stadsvisie Rotterdam 2030] “Voor het creëren van een aantrekkelijke woonstad is er meer nodig dan het aanbieden van goede woningen. Naast het type en de grootte
    van de woning speelt namelijk ook het woonmilieu een grote rol bij de keuze van de consument. Daarnaast zijn de aanwezigheid en de kwaliteit van onderwijs-, sport- en speelvoorzieningen en winkels in de directe nabijheid van de woning van doorslaggevend belang. Andere bepalende factoren zijn de kwaliteit van de buitenruimte, de sociale veiligheid en een goede bereikbaarheid (met het openbaar vervoer en de auto). Tot slot speelt het imago van de buurt een belangrijke rol, omdat mensen zich graag met hun buurt of wijk identificeren.”
01 / 06